De sleutel tot een succesvolle Nederlandse Data Strategie en het hergebruik van bestaande data

Op 27 maart was ik aanwezig bij de conferentie Gebruiker Centraal in Arnhem. Tijdens verschillende paneldiscussies stelde ik vragen die me achteraf bleven bezighouden. Niet omdat de antwoorden verkeerd waren, maar omdat één essentieel onderwerp nauwelijks aan bod kwam. Dit onderwerp raakt volgens mij de kern van waar de overheid naartoe moet met data. Daarom deel ik in dit artikel mijn visie, gebaseerd op ervaringen binnen grote commerciële organisaties en de overheid.

Mijn overtuiging is dat de sleutel tot een goed werkende Nederlandse Data Strategie (NDS) al grotendeels aanwezig is. We benutten die echter nog niet optimaal. De oplossing ligt niet in het verzamelen van méér data, maar in het slimmer hergebruiken van wat er al is. Niet versnipperd, maar als één samenhangend geheel: een digitale “lopende band” waarin data naadloos tussen overheidsinstanties wordt uitgewisseld.

Waarom meer data verzamelen niet de oplossing is

Veel discussies over data binnen de overheid richten zich op het verzamelen van nieuwe datasets. Dit lijkt logisch: meer data betekent meer inzichten, toch? Toch leidt dit vaak tot complexiteit en versnippering. Overheidsinstanties verzamelen data in verschillende silo’s, waardoor het lastig wordt om een compleet en actueel beeld te krijgen.

In plaats van nieuwe data te verzamelen, moeten we kijken naar het hergebruik van bestaande data. Dit betekent dat data die al binnen de overheid aanwezig is, beter toegankelijk en bruikbaar wordt gemaakt voor verschillende toepassingen. Zo voorkom je dubbel werk en verbeter je de kwaliteit van dienstverlening.

Het principe van de digitale lopende band

Binnen de omnichannel- en Customer Communication Management (CCM)-wereld heb ik het principe van een digitale lopende band al jaren succesvol toegepast. Hierbij worden data uit verschillende systemen samengebracht tot één eindproduct: communicatie richting de klant, inclusief archivering. Dit zorgt voor een gestroomlijnde en consistente klantbeleving.

Dit principe kan breder worden toegepast binnen de overheid. Stel je voor dat data tussen verschillende overheidsinstanties net zo soepel stroomt als onderdelen op een lopende band in een fabriek. Dit betekent dat data automatisch wordt gedeeld, verwerkt en hergebruikt, zonder dat burgers of ambtenaren daar hinder van ondervinden.

Praktische voorbeelden van hergebruik van data

Een concreet voorbeeld is het hergebruik van persoonsgegevens bij het aanvragen van toeslagen. Nu moeten burgers vaak dezelfde gegevens meerdere keren aanleveren bij verschillende instanties. Dit leidt tot frustratie en fouten. Door data centraal beschikbaar te stellen en veilig te delen, kunnen instanties deze gegevens hergebruiken en burgers ontzorgen.

Een ander voorbeeld is het gebruik van data bij vergunningaanvragen. Vaak verzamelen gemeenten en andere instanties dezelfde informatie apart. Door data uit eerdere aanvragen te hergebruiken, kan het proces sneller en efficiënter verlopen.

De voordelen van een integrale aanpak

Het hergebruik van data als één geheel biedt meerdere voordelen:

• Efficiëntie

Minder dubbel werk en snellere processen.

• Betere dienstverlening

Burgers hoeven minder vaak dezelfde informatie aan te leveren.

• Hogere datakwaliteit

Door data centraal te beheren, worden fouten en inconsistenties verminderd.

• Kostenbesparing

Minder administratie en minder handmatige verwerking.

• Verhoogde transparantie

Overheidsinstanties hebben beter inzicht in beschikbare data en kunnen deze verantwoord gebruiken.

Wat is er nodig om dit te realiseren?

Om deze visie te verwezenlijken, zijn enkele belangrijke stappen nodig:

• Standaardisatie van data

Data moet op een uniforme manier worden vastgelegd en gedeeld.

• Veilige infrastructuur

Data-uitwisseling moet voldoen aan strenge privacy- en beveiligingseisen.

• Samenwerking tussen instanties

Overheidsorganisaties moeten bereid zijn om data te delen en samen te werken.

• Duidelijke regelgeving

Wet- en regelgeving moet het hergebruik van data faciliteren zonder de privacy te schaden.

• Cultuurverandering

Medewerkers moeten het belang van data delen en hergebruik inzien en omarmen.

De volgende stap voor de Nederlandse overheid

De Nederlandse overheid heeft al veel data en kennis in huis. De uitdaging is om deze bronnen slimmer te verbinden en te benutten. Dit vraagt om een integrale aanpak waarbij data niet langer in silo’s blijft, maar als één digitale keten wordt ingezet.

Door dit te doen, kunnen we de dienstverlening verbeteren, de administratieve last voor burgers verminderen en de overheid efficiënter maken. Het is geen luxe, maar een noodzakelijke stap om mee te gaan met de digitale tijd.

Ik ben benieuwd hoe anderen hierover denken en welke ervaringen er zijn met het hergebruik van data binnen de overheid. Samen kunnen we bouwen aan een Nederlandse Data Strategie die werkt voor iedereen.